Xuất khẩu lao động: Càng mở thị trường, càng dễ bị lừa

07-05-2008 22:35:09 GMT +7

Người lao động đăng ký đi Nhật Bản tại Phòng XKLĐ thuộc Tổng đội TNXP Trường Sơn đang phản ánh sự việc bị môi giới lừa đảo. Ảnh: V.TÙNG

Cơ quan An ninh Điều tra- Công an tỉnh Thái Bình vừa triệt phá đường dây lừa đảo xuất khẩu lao động (XKLĐ) do Nguyễn Bá Hoan, Giám đốc Công ty TNHH Trung Sao (số 33 Nguyễn Bỉnh Quân, phường Tiền An, TP Bắc Ninh - tỉnh Bắc Ninh) cầm đầu.

Nguyễn Bá Hoan bị bắt và tạm giam vào ngày 25-3-2008 với hành vi móc nối một số cá nhân, tổ chức không có chức năng XKLĐ lừa đảo, chiếm đoạt hơn 20 tỉ đồng của khoảng 200 người có nhu cầu đi làm việc ở nước ngoài.

Đây chỉ là một trong số rất nhiều vụ lừa đảo XKLĐ bị triệt phá. Tình trạng lừa đảo XKLĐ gia tăng với quy mô ngày càng lớn đang là vấn đề hết sức nhức nhối.

Xảy ra nhiều ở các thị trường tiềm năng

Theo số liệu thống kê chưa đầy đủ của Cục Quản lý Lao động ngoài nước, năm 2005 đã có 43 vụ vi phạm XKLĐ bị phát hiện, trong đó có 23 vụ liên quan đến tuyển lao động bất hợp pháp của các tổ chức, cá nhân không có chức năng XKLĐ. Năm 2006, vi phạm XKLĐ gia tăng với 117 vụ vi phạm bị phát hiện, trong đó 58 vụ tuyển chọn lao động bất hợp pháp. Năm 2007, có thêm 121 vụ vi phạm, trong đó 44 vụ lừa đảo liên quan đến tuyển chọn lao động bất hợp pháp do các tổ chức, cá nhân không có chức năng tiến hành, 77 vụ có liên quan đến các doanh nghiệp (DN) XKLĐ. Còn theo thống kê của Công an Hà Nội, từ đầu năm 2006 đến tháng 6-2007, chỉ tính riêng trên địa bàn TP Hà Nội, đã xảy ra 71 vụ án, liên quan đến 119 đối tượng lừa đảo đưa người đi lao động ở nước ngoài, với 2.118 nạn nhân và số tiền bị lừa đảo lên đến trên 53 tỉ đồng. Trong 4 tháng qua, lừa đảo XKLĐ vẫn thường xuyên xảy ra, tập trung nhiều ở các tỉnh, thành phía Bắc.

Tình trạng lừa đảo xảy ra nhiều ở các thị trường tiềm năng, có thu nhập cao đang thực hiện thí điểm như Hàn Quốc, Nhật Bản, Mỹ, Úc, Canada... Đáng chú ý là hơn 80% vụ lừa đảo trong thời gian qua đều nhắm vào đối tượng có nhu cầu đi làm việc ở Hàn Quốc.

Vì sao nên nỗi?

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng lừa đảo XKLĐ. Thứ nhất, thông tin XKLĐ chưa đến được với người lao động (NLĐ). Phần lớn họ không biết tiếp cận với cơ quan, đơn vị nào để làm thủ tục đi làm việc ở nước ngoài. Do thiếu thông tin, nhẹ dạ cả tin, lại nôn nóng, muốn được sớm ra nước ngoài nên NLĐ rất dễ bị “cò mồi”, môi giới và những tổ chức, cá nhân không có chức năng lợi dụng, lừa gạt với những lời hứa “có cánh”: Có thể đưa đi làm việc ở những thị trường, ngành nghề, công việc có thu nhập cao, tiêu chuẩn về tay nghề, ngoại ngữ không cao, thời gian xuất cảnh nhanh. Điều này giải thích vì sao hơn 96% nạn nhân của các vụ lừa đảo XKLĐ thời gian qua là người dân nông thôn, vùng sâu, vùng xa.

Thứ hai, ở một số địa phương, công tác quản lý hoạt động XKLĐ chưa chặt chẽ, chưa kịp thời phát hiện, ngăn chặn những vụ việc lừa đảo. Chính sự thờ ơ hoặc thiếu quan tâm của các địa phương mà NLĐ thường tin vào miệng lưỡi của “cò”; thậm chí đến khi xảy ra vụ việc, chính quyền địa phương mới biết có con em của mình bị lừa. Thứ ba, sự dung túng, tiếp tay từ các DN XKLĐ. Việc mở nhiều chi nhánh, trung tâm của DN XKLĐ cũng khiến tình hình trở nên phức tạp. Hiện cả nước có 150 DN có chức năng XKLĐ nhưng một số DN lập trung tâm, cơ sở đào tạo tràn lan không quản lý được, có DN còn bán giấy phép.

Đừng vì thiếu hiểu biết

Từ năm 2005 đến 2007, Cục Quản lý Lao động ngoài nước đã xử phạt vi phạm hành chính gần 30 DN vi phạm XKLĐ và rất nhiều vụ án lừa đảo XKLĐ do cục phối hợp với cơ quan chức năng xử lý. Tuy nhiên, phải xem trách nhiệm phòng chống lừa đảo XKLĐ là của toàn xã hội và chính gia đình, NLĐ. Phải khắc phục cho được những tồn tại nói trên. Cụ thể, về phía cơ quan quản lý Nhà nước, phải đẩy mạnh hơn nữa việc thông tin tuyên truyền, đưa thông tin XKLĐ đến tận vùng sâu, vùng xa, đến được tận tay NLĐ. Về phía DN XKLĐ, cần thông tin một cách công khai, minh bạch về các điều kiện, thủ tục, tiêu chuẩn tuyển chọn, mức lương, chi phí cho từng thị trường, ngành nghề, công việc cho NLĐ. Lãnh đạo các DN phải chỉ đạo và quản lý chặt chẽ các chi nhánh, trung tâm do mình quản lý, chấm dứt ngay tình trạng sang, bán giấy phép, bắt tay tuyển chọn qua trung gian, “cò mồi”.

Để tự bảo vệ, NLĐ cần tỉnh táo, nắm bắt thông tin chính xác. Khi có nhu cầu đi XKLĐ, hãy thận trọng kiểm tra, đừng vì nôn nóng hay bất chấp để cuối cùng tiền mất tật mang, cả đời mang nợ.

ĐÀO CÔNG HẢI (Cục phó Cục Quản lý Lao động ngoài nước)