BI KịCH BÀ GIÁO GIÀ CÓ ĐÔI MắT ếCH

Bất đồng chính kiến

01-04-2008 23:31:34 GMT +7

Nghị sĩ-bác sĩ Jean Leonetti

Việc Chantal Sébire, một bà giáo bị căn bệnh ung thư tàn phá dung nhan, tự sát sau khi đơn thỉnh nguyện xin được chết êm ái nhưng trái luật của bà bị từ chối đã làm dư luận Pháp xúc động mạnh. Sự kiện này đã làm lung lay luật Leonetti 2005 và có thể nó sẽ được tu chính một lần nữa

Cuộc tranh cãi về cái chết nhẹ nhàng không đau đớn–danh từ chuyên môn gọi là euthanasia - ở Pháp có một lịch sử dài hơn 30 năm. Nói chung, người Pháp có vẻ bảo thủ hơn các nước láng giềng như Thụy Sĩ, Bỉ, Luxembourg và Hà Lan. Luật euthanasia của các nước này cho phép bác sĩ giúp đỡ bệnh nhân mắc bệnh nan y, lớn tuổi mà phải chịu đau đớn kéo dài, có nguyện vọng ra đi một cách nhanh chóng và êm ái bằng cách chích các loại thuốc ngủ cực mạnh như Pentobarbital.

Trong khi đó, luật euthanasia của Pháp được tu chính năm 2005– còn gọi là luật Leonetti 2005 - chỉ cho phép bệnh nhân tự ngưng chữa trị, không dùng thuốc và các dụng cụ hỗ trợ sự sống và chờ chết. Biện pháp này gọi là euthanasia thụ động. Đây từng là một cải cách lớn sau khi xảy ra “vụ án Vincent Humbert” hồi năm 2003.

Humbert là lính cứu hỏa Pháp, 19 tuổi, bị mù mắt, câm và liệt tứ chi vào năm 2000 sau một tai nạn giao thông. Cậu làm đơn thỉnh cầu tổng thống Pháp “được quyền chết” để thoát khỏi sự đau khổ về thể xác và tinh thần. Bị từ chối, tháng 9-2003, mẹ của cậu là Marie Humbert cho con uống thuốc Pentobarbital. Vincent bị hôn mê sâu nhưng không chết. Hai bác sĩ chích thêm thuốc để Vincent chết một cách êm ái. Bà Humbert và hai bác sĩ bị bắt tạm giam. Một cuộc tranh luận gay gắt về y đức và lập pháp về đề tài euthanasia bùng nổ với kết quả là sự ra đời của luật Leonetti được Quốc hội Pháp thông qua năm 2005.

Nhiều bà bộ trưởng không cảm thông

Phần lớn các chuyên gia y tế Pháp đều chống lại việc hợp pháp hóa euthanasia theo kiểu Thụy Sĩ. Họ lập luận rằng hệ thống y tế Pháp có đầy đủ những trung tâm chống đau, dịch vụ săn sóc tạm thời dù không chắc xóa bỏ được hoàn toàn sự đau đớn trong những trường hợp cụ thể như bà Sébire nhưng có thể làm dịu cơn đau xuống mức có thể chịu đựng được.

Nữ bác sĩ Isabelle Marin, điều phối viên hệ thống Onconord (ung thư và săn sóc tạm thời) của Trung tâm Bệnh viện Đại học Saint-Denis và Val-d’Oise, đặt vấn đề: Vậy thì hà cớ gì phải viết thư xin tổng thống được chết một cách xứng đáng, làm như bà là nạn nhân của những kẻ tàn ác chống lại cái chết êm ái.

Phản ứng gay gắt nhất và cũng bất ngờ nhất trong giới hành pháp đến từ Bộ Nhà ở và Thành phố. Ngay từ đầu, bà bộ trưởng Christine Boutin chỉ trích báo giới “sử dụng nỗi ưu phiền chính đáng của bà Sébire như một công cụ để tiến tới hợp pháp hóa euthanasia”. Bà tỏ ra bức xúc vì “người ta muốn người đàn bà ấy chết chỉ vì bà ấy đau đớn và xấu xí”.

Nói về phẩm cách mà bà Sébire gợi ý (Hãy cho tôi chết một cách xứng đáng), bà Boutin cho rằng “phẩm cách vượt quá khái niệm thẩm mỹ. Giúp bà ấy chết là không tôn trọng phẩm cách của hết thảy mọi người. Nếu nghĩ rằng đó là một cử chỉ yêu thương hoặc tiến bộ (về mặt luật pháp) thì sẽ là một thất bại hoàn toàn”. Bà còn nhấn mạnh: “Nếu cho bà ấy chết, chúng ta sẽ tiến tới một xã hội man rợ”. Cách dùng từ “người đàn bà xấu xí”, “xã hội man rợ” của bà Boutin đã làm nhiều người sửng sốt và phẫn nộ. Đặc biệt bà Boutin cũng là một phụ nữ như bà Sébire.

Bà Rachida Dati, Bộ trưởng Tư pháp, cũng chống lại việc cho bà Sébire một cơ hội để chết êm ái “vì nó trái luật”. Theo bà, luật Leonetti là một bộ luật khá cân đối. Nó cho phép sử dụng biện pháp euthanasia thụ động tức là đã tránh được những trường hợp duy trì (một cách máy móc) mạng sống của bệnh nhân đã rơi vào tình trạng tuyệt vọng. Bà nói thẳng: “Bà Sébire yêu cầu công lý đừng truy cứu trách nhiệm hình sự bác sĩ tiêm thuốc giúp bà chết. Chúng tôi không có quyền đó”.

Tuy nhiên, sau khi bà Sébire qua đời, bà Dati có bình luận thêm: “Đúng là luật Leonetti, mặc dù được quốc hội thông qua một cách thống nhất, cũng cần phải đánh giá lại để có những vận dụng cần thiết cho những trường hợp quan trọng”.

Sẽ tu chính luật?

Phát biểu trên đài truyền hình RTL, Thủ tướng Francois Fillon có những lời lẽ ít cứng rắn hơn các bộ trưởng nói trên. Ông ủng hộ tiếp tục cuộc thảo luận và khuyến khích người dân Pháp “suy nghĩ chín chắn về vấn đề đó (đơn thỉnh nguyện của bà Sébire được chết êm ái),. Ông cũng thừa nhận rằng “xã hội không thể đáp ứng mọi yêu cầu”. Nhân dịp, ông yêu cầu nghị sĩ Jean Leonetti – tác giả bộ luật euthanasia đang gây tranh cãi - đánh giá lại bộ luật mà mình biên soạn năm 2005 vì người dân ít hiểu nó và cũng ít khi được áp dụng.

Bộ trưởng Christine Boutin

Nghị sĩ Leonetti đồng thời cũng là bác sĩ chuyên khoa tim thuộc đảng cầm quyền UMP, cho biết trước cuối hè năm nay, ông sẽ hoàn tất bản báo cáo về đạo đức sinh học để quốc hội thảo luận vào tháng 9. Năm 2009, quốc hội sẽ bỏ phiếu về bộ luật này. Bản thân nghị sĩ này cũng nhìn nhận rằng bộ luật Leonetti 2005 vẫn còn những điểm khiếm khuyết khi vận dụng vào cuộc sống. Ví dụ, thiếu những điều khoản cụ thể chỉ định cần phải làm gì khi dừng cuộc điều trị cho những bệnh nhân không còn hy vọng sống. Theo ông, “thật không bình thường khi để bệnh nhân vật vã cho đến chết” nếu áp dụng luật theo cách hiểu hiện nay.

Trong số các bộ trưởng, Ngoại trưởng Bernard Kouchner là người duy nhất hoàn toàn ủng hộ bà Sébire. Vốn là bác sĩ, ngay từ đầu, ông cho rằng nên đáp ứng yêu cầu bà giáo, không nên “để bà tự sát một cách lén lút làm đau khổ mọi người, nhất là những người thân của bà”. Ông nhấn mạnh rằng cần có một ngoại lệ vì “đó là nhân đạo, là cần thiết”. Nhưng một mình ông không đủ sức ngăn cản tấn bi kịch xảy ra.

THẢO HƯƠNG