Chính trường Nhật Bản ảm đạm

06-09-2008 00:31:38 GMT +7

Trong hai thập kỷ qua, Nhật Bản đã có 13 vị thủ tướng thay nhau cầm quyền, trong đó có 2 người chỉ tại nhiệm được 3 tháng (Sosuke Uno – 1989 và Tsutomo Hata – 1994). Chỉ có duy nhất Thủ tướng Junichiro Koizumi tại nhiệm lâu nhất, được 5 năm (2001-2006). Ông Fukuda trở thành thủ tướng thứ hai của Nhật Bản từ chức trong gần một năm qua sau khi người tiền nhiệm Shinzo Abe cũng bất ngờ từ chức vì lý do sức khỏe. Trước ông Fukuda, năm 2001, Nhật Bản cũng có Thủ tướng Yoshiro Mori chỉ làm việc một năm rồi rút lui.

Nguyên nhân nào đã buộc ông Fukuda phải bất ngờ từ chức? Hãng AFP trích dẫn nhận xét của giới phân tích chính trị Nhật Bản: “Ông Fukuda ra đi là thừa nhận thất bại, không vượt qua được thách thức của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang lâm vào bế tắc chính trị”.

Thật vậy, trong vài tháng qua, uy tín chính trị của ông Fukuda giảm sút thê thảm: Khi nhậm chức thủ tướng tháng 9-2007, tỉ lệ dân chúng ủng hộ ông đạt 60%, nay chỉ còn 29%. Nội bộ chính phủ liên minh giữa Đảng Dân chủ tự do (LDP) với Đảng Komeito luôn mâu thuẫn trầm trọng khi đảng này đòi hỏi phải tổ chức tổng tuyển cử sớm vào đầu năm 2009 thay vì tháng 9-2009 và đòi giảm thuế để giúp người tiêu dùng vượt qua cuộc sống khó khăn do hậu quả giá dầu và lương thực tăng cao. Đặc biệt, nhiều quyết sách lớn của chính phủ nhằm cải thiện tình hình đất nước khó thực hiện do sự cản trở của phe đối lập nắm đa số tại Thượng viện dù liên minh LDP – Komeito nắm Hạ viện. Lật đổ liên minh cầm quyền luôn là mục tiêu số 1 của phe đối lập.

Trong khi đó nền kinh tế Nhật Bản phát triển trì trệ, GDP quý II năm nay sụt 0,6% so với quý I, tỉ lệ lạm phát năm nay có thể cao nhất trong 11 năm qua. Mặc dù tuần trước đã công bố giải pháp kích thích kinh tế cả gói trị giá 11.700 tỉ yen (107,8 tỉ USD) nhằm hạn chế đà suy giảm kinh tế, Thủ tướng Fukuda vẫn không cứu vãn được tình thế.

Theo các nhà phân tích, ông Fukuda đã không có đủ năng lực và uy tín lãnh đạo nên phải tìm người thay thế để chuẩn bị cho cuộc tuyển cử năm 2009. Ông chủ quan tưởng rằng có thể xoay chuyển tình thế, cải thiện uy tín cá nhân bằng việc tổ chức thành công Hội nghị G-8 hồi tháng 7 và cải tổ nội các hồi tháng 8. Nhưng ông đã lầm, đành chọn giải pháp từ chức.

Sự ra đi của ông Fukuda thật không suôn sẻ, một kiểu “bỏ của chạy lấy người” - Chủ tịch Đảng Dân chủ xã hội Nhật Bản Mizuho Fukushima nói: “Trong khi người dân đang phải hằng ngày đối mặt với cuộc sống đầy khó khăn mà ông Fukuda từ bỏ chính quyền thì thật là điều khủng khiếp!”. Báo Mainichi đăng xã luận viết: “Từ chức là sự vô trách nhiệm của một đường lối chính trị vô trách nhiệm. Rõ ràng là không bình thường khi hai vị thủ tướng thay nhau rút lui chỉ sau một thời gian ngắn, làm hại lợi ích của dân tộc”.

Giới chính trị Nhật Bản cho rằng Thủ tướng Fukuda từ chức dự báo một sự thật phũ phàng: Số phận LDP đã được định đoạt. Người Nhật biết quá rõ LDP đã liên tục cầm quyền kể từ năm ra đời 1955 đến nay, chỉ trừ 10 tháng mất quyền lãnh đạo năm 1993. Niềm tự hào của các chính khách LDP, theo giáo sư Yoshinobu Yamamoto, Trường Đại học Aoyoma ở Tokyo, không còn nữa vì “ông Fukuda từ chức là khởi đầu cho sự kết thúc vai trò chính trị của LDP, một chính đảng đang mắc căn bệnh vô phương cứu chữa vì thiếu những người lãnh đạo tài năng”.

Người dân Nhật đang nóng lòng chờ đợi vị thủ tướng mới sau cuộc bầu cử chủ tịch LDP vào ngày 22-9. Người đó có thể là cựu ngoại trưởng Taro Aso, 67 tuổi, hiện là tổng thư ký LDP hoặc bà Yuriko Koike, 56 tuổi, cựu bộ trưởng quốc phòng, nay là bộ trưởng kinh tế. Nhưng người dân Nhật cũng hiểu rằng bất cứ ai thay ông Fukuda vẫn phải tiếp quản một quốc hội chia rẽ, một nền kinh tế trì trệ, một dân số lão hóa nhanh và một món nợ nhà nước lớn, như nhận xét của AFP.

Đỗ Chuyên