Du hành vào lòng địa cầu

06-09-2008 23:41:26 GMT +7

Địa điểm được chọn (hình thoi) để loài người văn minh thâm nhập vào trong lòng địa cầu - một trong những bí ẩn lớn nhất luôn mang tính “thách đố” nền khoa học tân kỳ

Chưa ai biết được trọn vẹn cuộc sống bên trong của lòng đất chúng ta. Đến giờ khoa học mới chỉ có một cách giải thích duy nhất bằng những giả thuyết

Giờ đây, trọn 1,5 thế kỷ sau khi có cuốn sách giả tưởng Thám hiểm vào trung tâm trái đất của Jules Verne huyền thoại, khoa học mới tiến hành những cuộc thí nghiệm thực sự vào các lớp đất qua độ sâu 14 km - một độ sâu xưa nay chưa từng đạt được.

Khoan sâu vào lòng đất 14.000 m

Trong cuốn sách cuốn hút của mình, J. Verne mô tả một thế giới huyền ảo, đầy những hang động trữ tình cùng các vật thể kỳ lạ... Nền khoa học hiện đại đến giờ chưa khám phá ra một cái hang sâu “không đáy” nào, chưa thấy một con quái vật “khủng khiếp” nào sống dưới lòng đất cả. Các nhà địa chất mới chỉ nghiên cứu các lớp đất khoáng, vỉa khí, đá sạn... và sự bí hiểm trong lòng đất vẫn còn đó, rất khó vào sâu xuống dưới. Trong khi khoảng không trên đầu đã có các máy bay và các con tàu du hành vũ trụ “chiếm lĩnh”, bầu trời, Mặt trăng và sao Hỏa đã có các vệ tinh khoa học tiến hành nghiên cứu; biển cả và các đáy đại dương hầu như đã được khảo sát đầy đủ; thì điều bí mật lớn nhất bây giờ lại ẩn dưới lòng đất.

Giới khoa học Đức đã tiến hành cuộc thám hiểm vào các lớp địa tầng sâu bên trong quả đất. Họ khoan một cái lỗ sâu tới 14.000 m tại một “vùng trũng” tọa lạc giữa hai thị trấn Vindisesenbac và Erbendorf thuộc Trung Bộ nước Đức. Thật ra độ sâu này mới chỉ giúp các nhà địa chất học chuyên nghiệp, cũng như các chuyên gia trong nhiều lĩnh vực kỹ thuật khác nhau “gãi” vỏ quả đất mà thôi; bởi bán kính của hành tinh xanh sâu tới những 6.300 km kia mà!

Mặt đất đã bị “chọc thủng” rất nhiều lần để tìm dầu mỏ và khí đốt, cũng như các nguồn tài nguyên thiết yếu khác - kể cả trên cạn và dưới đáy biển. Mũi khoan sâu 9,7 km tìm khí thiên nhiên đã được tiến hành ở Mỹ. Nhưng mũi khoan sâu nhất nhằm mục đích khoa học thuần túy cho tới giờ, đạt được độ sâu 12.000 m bởi các nhà địa chất học Liên Xô cũ “chọc” ở bán đảo Kols và họ từng có ý định “ngoáy” thêm 3 km nữa, nhưng đành bỏ dở vì thiếu kinh phí. Mũi khoan tại Đức lần này được chính thức bắt đầu khởi công từ cuối năm 1989, theo dự tính sẽ hoàn tất ở độ sâu 14 km trong khoảng từ 8-10 năm sau và sẽ ngốn hơn nửa tỉ euro; có nghĩa nhanh nhất là vào năm 1997 người ta sẽ có những kết quả sơ bộ đầu tiên về các lớp đất đã khoan qua. Trung bình mỗi mét khoan “trị giá” 35.000 euro và càng xuống sâu càng... tốn. Nhưng “bất ngờ” nước Đức tái thống nhất cùng sự ưu tiên mọi nguồn lực tài chính cho sự kiện trọng đại này, đã làm trì trệ công trình “khoan sâu lục địa của thế kỷ” nói trên.

Vẫn bí ẩn

Tiếc rằng lỗ khoan quá chật hẹp cho những cuộc “tham quan” bên dưới như trong truyện của Jules Verne, với đường kính mũi khoan bên trên là 38 cm và bên dưới là 20 cm - thật khó cho con người “chui lọt” được. Các nhà địa chất đành tự thỏa mãn bằng các mẫu chất vỉa thử lấy từ dưới lên, nhờ sự trợ giúp của các phương tiện chuyên dụng - kể cả các cánh tay máy và robot điện tử tự hành.

Vùng được chọn khoan là chỗ đã được người ta cân nhắc kỹ sau những cuộc thực nghiệm và quan sát chuyên môn. Một điều thú vị là tại các tầng đất sâu hàng chục cây số bên dưới chính là “điểm va chạm” của hai lục địa cách đây từ 300-400 triệu năm: lục địa Phi châu đã “trượt” vào dưới siêu đại lục Âu - Á. Mũi khoan sẽ xuyên qua lục địa này và chỉ chạm nhẹ vào “móng” của siêu lục kia. Cánh chuyên gia thuộc Chương trình khoan sâu lục địa của Đức, cũng như các phòng thí nghiệm chuyên ngành khắp thế giới luôn chờ đợi những điều bất ngờ - thú vị đến ngỡ ngàng với những “mẫu vật” được lấy từ các độ sâu lên, giống như với những mẫu đất đá hồi lấy trên Mặt trăng về vậy; đồng thời giới địa chất học quốc tế cũng so sánh mũi khoan lần này - sau khi hoàn thành: giống như “vết muỗi đốt vào bộ da voi” thôi, bởi 14 km mới chỉ bằng 0,22 % đường bán kính trái đất.

Một trong những nhiệm vụ hàng đầu của Chương trình khoan sâu lục địa dành ưu tiên cho công tác nghiên cứu tỉ mỉ về địa chấn cùng sự phát sinh động đất, để tìm ra những phương cách hoàn thiện nhất nhằm dự báo chúng. Thực nghiệm cũng phải mang lại những kiến thức mới về cấu trúc núi lửa: ví như cho mãi đến bây giờ khoa học vẫn “bó tay”, chưa thể xác định được một cách chính xác rằng dung nham núi lửa phát sinh từ lớp đất nào?...

Mọi việc vẫn đang còn dang dở, tuy rằng Chính phủ Đức đã bổ sung thêm nguồn kinh phí cần thiết nhằm hoàn thành công trình một cách sớm nhất.

Q.PHÚ (Theo Discovery)