Năm 2009, dự báo thị trường chứng khoán còn khó khăn nên nhiều doanh nghiệp sẽ huy động vốn qua nguồn trái phiếu

Kinh tế suy thoái, giá cổ phiếu xuống thấp, các doanh nghiệp (DN) cổ phần bế tắc đường huy động vốn qua kênh phát hành cổ phiếu trên thị trường chứng khoán. Giờ đây, khi lãi suất tín dụng xuống thấp, nhiều DN tìm cách huy động vốn qua kênh phát hành trái phiếu.

Cơ hội cho trái phiếu nợ thông thường

Để tăng thêm tiềm lực tài chính cho kế hoạch kinh doanh năm mới, ngày 31-12-2008, Công ty Cổ phần Hoàng Anh Gia Lai (mã chứng khoán là HAG) đã phát hành trái phiếu đợt 2, giá trị lên đến 350 tỉ đồng (đợt 1 ngày 30-9-2008 đã phát hành 650 tỉ đồng). Đây là loại trái phiếu DN, có kỳ hạn 2 và 3 năm, ghi sổ, lãi suất thực hiện thả nổi, điều chỉnh 6 tháng một lần, xác định bằng 150% lãi suất cơ bản VNĐ/năm, do Ngân hàng Nhà nước công bố. Nhưng với loại kỳ hạn 2 năm thì kỳ tính lãi đầu tiên là 12,25%/năm, còn loại 3 năm, kỳ tính lãi đầu tiên là 12,75%/năm. Định kỳ trả lãi vào ngày 30-6 và 31-12 hằng năm. Đơn vị tư vấn và bảo lãnh phát hành là Ngân hàng Đầu tư - Phát triển VN và công ty chứng khoán của ngân hàng này. Mặc dù không quảng cáo rầm rộ nhưng HAG đã huy động nhanh chóng nguồn vốn này.

Cho đến nay, trên thị trường chỉ có hai loại trái phiếu DN, gồm: trái phiếu vay nợ thông thường và trái phiếu vay nợ được chuyển đổi thành cổ phiếu. So với vay vốn tín dụng thì huy động trái phiếu có nhiều ưu thế hơn. Nếu vay tín dụng, DN phải có tài sản thế chấp, có dự án khả thi, phải trả lãi và vốn gốc định kỳ hằng tháng theo hướng dư nợ giảm dần (nếu vay kỳ hạn trên 12 tháng) nên sẽ khó cho DN trong việc hoàn trả vốn. Còn với trái phiếu, DN sẽ trả vốn gốc một lần vào kỳ đáo hạn và trả lãi theo kỳ hạn dài (thường là 6 – 12 tháng một lần) nên DN tận dụng được vốn để kinh doanh chu kỳ dài hơn. Lãi trái phiếu thường căn cứ vào lãi tín dụng cùng thời điểm để áp dụng. Vì vậy, theo ý kiến của nhiều chuyên gia, hiện lãi suất tín dụng đã giảm gần 40% so với đỉnh điểm trong năm 2008 và khả năng sẽ còn xuống thấp hơn nữa, nên năm 2009 sẽ có nhiều cơ hội cho DN huy động trái phiếu vay nợ thông thường để tăng nguồn vốn hoạt động.

Trái phiếu chuyển đổi sẽ khó khăn

Do thị trường chứng khoán giảm quá mạnh, nhiều nhà đầu tư bị lỗ nặng, không ai muốn mua cổ phiếu phát hành mới. Trong năm qua, nhiều DN đã không huy động được vốn qua việc bán cổ phần nên thiếu nguồn tài chính đầu tư mở rộng sản xuất, kinh doanh. Năm 2008, vốn huy động bằng việc bán cổ phiếu qua thị trường chứng khoán cả nước chỉ đạt 14.060 tỉ đồng (kể cả IPO Vietinbank), giảm gần 78% so với năm trước. Trong năm 2009, dự báo thị trường chứng khoán còn tiếp tục khó khăn nên tin chắc sẽ có nhiều DN vẫn bế tắc đường huy động vốn qua phát hành cổ phiếu và họ sẽ tìm cách huy động vốn qua trái phiếu.

Tuy nhiên, theo chuyên gia tài chính Huy Nam: Việc vay vốn qua kênh trái phiếu chuyển đổi sẽ gặp nhiều trở ngại. Do cơ chế quản lý thiếu chặt chẽ nên loại trái phiếu chuyển đổi trước đây của Vietcombank, của ACB... đã gây ra nhiều tranh cãi, làm giảm niềm tin trong giới đầu tư. Và trái phiếu chuyển đổi sau khi đáo hạn sẽ được chuyển thành cổ phiếu nên trong điều kiện thị trường chứng khoán sa sút (cổ phiếu ít người mua) thì việc huy động vốn theo phương thức này sẽ rất khó khăn. Vì vậy, một số đơn vị như Ngân hàng TMCP Phương Đông, dù đã được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận kế hoạch phát hành trái phiếu chuyển đổi trong 2008 song đến giờ vẫn chưa thực hiện.