A 20 Spermia – là thuật ngữ chuyên môn chỉ căn bệnh không có tinh trùng, chiếm khoảng 10% trong các nguyên nhân dẫn đến vô sinh ở nam giới hiện nay. Những người đàn ông tưởng chừng như tuyệt vọng với ước mơ được làm cha ấy giờ đây đã có “cứu cánh” khi khoa học có cách để ươm lên những mầm sống diệu kỳ

Bé Lưu Thị Ngọc M. hạnh phúc trong vòng tay của bà

Nỗi mặc cảm không con

Anh Lưu Văn C, sinh năm 1973 quê ở Bắc Giang đã thật hạnh phúc khi lấy được người vợ đảm làm giáo viên. Thế nhưng, 5 năm trôi qua sau ngày cưới, nỗi buồn của sự quạnh quẽ cứ dần gặm nhấm hạnh phúc của đôi vợ chồng trẻ khi hai người không thể có con. Nhìn bạn bè ai cũng có con bồng, con bế, anh chị buồn thắt ruột gan.

Dắt díu nhau chạy chữa khắp mọi nơi, đông tây y có cả nhưng họ vẫn không đạt kết quả gì. Khi biết được nguyên nhân vô sinh xuất phát chính từ bản thân, anh C. lại càng khổ tâm hơn, dù người vợ hiền không nửa lời than vẵn. Sau những lần đi chữa trị, “chọc, hút” đau đớn đủ cả, phải ra nằm ngoài hàng ghế băng ngoài sân bệnh viện, anh càng mặc cảm bởi cảm giác của một người đàn ông bỏ đi…

Vậy mà không ai có thể ngờ, ngày 14-12-2007, vợ anh đã sinh được một bé gái đầu lòng trong niềm vui sướng khôn xiết của cả gia đình. Bé Lưu Thị Ngọc M. vừa mới qua sinh nhật tròn 1 tuổi . “Vợ em mang thai, em đã hồi hộp từng ngày, từng tháng. Vậy mà khi sinh được em bé, em lại cảm thấy lo lắng hơn. Mất mấy tháng trời, cả nhà theo dõi, quan sát sự phát triển của con có bình thường không. Thật may là cháu nhanh nhẹn, kháu khỉnh, thậm chí là đã biết ăn cơm hạt” – đó là những lời anh C. “cởi lòng”với những bác sĩ tại Trung tâm Công nghệ phôi, Học viện quân y, những “ân nhân” đã tìm ra cách chữa trị căn bệnh vô sinh của anh.

TS. BS Quản Hoàng Lâm, Giám đốc Trung tâm công nghệ phôi, Học viện quân y cho biết, căn bệnh vô sinh do không có tinh trùng như anh C mắc phải không phải là trường hợp hiếm gặp. Trái lại, khi nghiên cứu sâu vào vấn đề vô sinh nam giới, ông đã phát hiện ra rằng, 10% trong số đó rơi vào tình trạng này.

"Một phần nguyên nhân do tắc ống dẫn tinh, còn đại đa số là bởi rối loạn quá trình sinh tinh trùng. Tức quá trình sinh tinh trùng của những bệnh nhân này chỉ dừng lại ở các giai đoạn: sinh nguyên bào, tinh bào 1, tinh bào 2 và tinh tử chứ không phát triển thành tinh trùng. Tinh tử là những tế bào dạng tròn, chưa có đuôi, không di động được nên không thể thụ tinh, dẫn tới vô sinh” – TS Lâm giải thích.

“Nối đuôi” cho tinh tử

Thực hiện đề tài nghiên cứu của Bộ Quốc phòng “Nghiên cứu nuôi cấy tinh tử và phôi túi phục vụ điều trị chăm sóc sức khỏe bộ đội và nhân dân” suốt từ năm 1995 đến nay, các bác sĩ thuộc Trung tâm Công nghệ phôi, Học viện quân y, mà chủ đề tài là TS Quản Hoàng Lâm đã thành công khi cấy tinh tử thành tinh trùng.

Thành công này đồng nghĩa với việc mở ra cơ hội cho những cặp vợ chồng hiếm muộn xuất phát từ nguyên do trên. Kết quả đáng ngạc nhiên là trong khoảng 30 cặp vợ chồng được chọn để thực hiện đề tài, đến nay đã có 2 trường hợp sinh con và 10 trường hợp còn lại đang có “tin mừng”.

Quá trình nuôi cấy các tinh tử được TS Lâm giải thích nghe thật đơn giản, ngắn gọn: Các tinh tử sau khi lấy ra từ các tế bào dòng tinh, được biệt hóa và nuôi cấy trong mô trường ống nghiệm trong vòng 24 giờ sẽ được “thúc ép” để biến đổi về hình dạng, đặc biệt là phải mọc ra một đuôi ngắn.

Tức từ dạng tròn, không có đuôi, tinh tử sẽ biến thành dạng bầu dục, có đuôi và phải bảo đảm bộ nhiễm sắc thể không thay đổi. Lúc này tinh tử sẽ có khả năng thụ tinh trong ống nghiệm nếu khi tiêm vào trứng của người vợ. Phôi thai sau đó sẽ được đặt vào tử cung để phát triển như bất kỳ thai nhi bình thường nào khác.

Tuy nhiên, trên thực tế, việc nuôi cấy tinh tử là vô cùng khó khăn bởi tỷ lệ thành công chỉ mới đạt khoảng 10%. Lý do bởi mỗi lần “quan hệ”, mỗi người nam giới bình thường sẽ xuất khoảng 200-600 triệu tinh trùng, và chỉ có một “con” có thể được thụ thai. Thế nhưng mỗi lần nuôi cấy, các bác sĩ chỉ chọn được khoảng vài chục tinh tử. Với số lượng ít, chất lượng lại kém như vậy nên tỷ lệ thành công rất hiếm. Ngoài ra, do tinh tử yếu, tỷ lệ chết rất cao nên không thể bảo quản. Sau mỗi lần thụ tinh không thành, các bác sĩ lại phải tiến hành lại các công đoạn từ đầu

Hướng mới trong điều trị vô sinh  

“Trung tâm công nghệ phôi có ý tưởng hình thành từ hơn 10 năm nay nhưng phải đến năm 2003 mới bắt đầu hoạt động. Là đơn vị thứ ba của cả nước, sau Bệnh viện Từ Dũ (TP.HCM) và Bệnh viện Phụ sản Trung ương (Hà Nội), Trung tâm đã thực hiện thành công nhiều ca thụ tinh trong ống nghiệm với cháu bé đầu tiên ra đời vào năm 2002.

Sau khi ứng dụng được những kỹ thuật trong điều trị vô sinh, tập thể các bác sĩ tại Trung tâm đã tập trung hướng sang điều trị vô sinh nam giới, đặc biệt với nguyên do không có tinh trùng, bởi đây là kỹ thuật chưa phát triển nhiều ở Việt Nam” – TS Lâm tâm sự.

Mỗi cặp vợ chồng đến với Trung tâm trong vòng từ 3-6 tháng, đặc biệt là người chồng sẽ được các bác sĩ theo dõi với chế độ đặc biệt như khám, tư vấn, xét nghiệm, dùng thuốc kích thích sinh tinh cho đến công đoạn cuối là thực hiện thành công việc hình thành phôi thai trong ống nghiệm.

Sẽ còn nhiều em bé khác ra đời bằng phương pháp nuôi cấy tinh tử như bé M

Trung bình mỗi ca thụ tinh theo hình thức này hết từ 30-40 triệu đồng. Ngoài 30 ca được chữa trị trong giai đoạn đầu tiên, Trung tâm sẽ mở rộng việc ứng dụng thành công từ nghiên cứu khoa học này với nhiều cặp vợ chồng khác trong thời gian tới.