Doanh nghiệp không trả nợ BHXH đúng hạn, cơ quan BHXH có quyền yêu cầu tòa án mở thủ tục phá sản doanh nghiệp

Công nhân Công ty Anjin kéo đến LĐLĐ quận Bình Tân (TPHCM) nhờ can thiệp yêu cầu công ty trả nợ BHXH

Cuộc họp liên ngành của TPHCM sáng 4-12 giữa cơ quan BHXH TPHCM, LĐLĐ TP, Sở LĐ-TB-XH, Sở Tư pháp, Sở Kế hoạch – Đầu tư, các luật sư... để lấy ý kiến trình UBND TPHCM biện pháp xử lý những doanh nghiệp (DN) nợ BHXH đã thống nhất cao về “thuốc trị” cho các DN chây ì, xâm hại quyền lợi BHXH người lao động (NLĐ).

Quyết tâm phối hợp để xử lý

Đại diện các sở, ngành đã chỉ thẳng một trong những nguyên nhân để tình trạng nợ BHXH trầm trọng như hiện nay là do sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng chưa tốt. Nhất là trong việc thông tin, kiểm tra, xử lý DN vi phạm. Ví dụ, Sở Kế hoạch – Đầu tư cấp phép cho bao nhiêu DN, hoạt động ở đâu... thì cơ quan BHXH không biết. Mỗi nơi xử lý mỗi kiểu, trong khi cơ quan BHXH biết rõ sai phạm, theo dõi được việc nợ BHXH nhưng không có chức năng xử lý...

Trước tình hình trên, BHXH TPHCM đề xuất quy trình phối hợp kiểm tra, xử lý DN vi phạm. Theo đó, hằng tháng, cơ quan BHXH sẽ cung cấp thông tin DN nợ BHXH trên 3 tháng (đối với DN sử dụng ít lao động), nợ BHXH trên một tháng (đối với DN sử dụng trên 500 lao động). Sở LĐ-TB-XH cung cấp thông tin về tình hình xử lý vi phạm cho cơ quan BHXH.

Ba tháng một lần, Thanh tra Sở LĐ-TB-XH và cơ quan BHXH sẽ đánh giá tình hình xử lý vi phạm trong quý; thống nhất danh sách DN tiếp tục bị xử lý trong quý sau; áp dụng biện pháp khấu trừ nợ BHXH từ tài khoản của DN nợ từ 1 tỉ đồng trở lên đã xử phạt hành chính nhưng không khắc phục; đề nghị UBND TP thành lập đoàn kiểm tra để xác định năng lực hoạt động của DN.

BHXH sẽ lập hồ sơ khởi kiện các DN không khắc phục sai phạm sau khi đã áp dụng các biện pháp xử lý. Định kỳ hằng quý, Sở Kế hoạch – Đầu tư thông báo tình hình thành lập DN mới để quản lý việc thực hiện BHXH ngay từ đầu, xác định tình trạng hoạt động, chuyển dời địa chỉ của DN.

Ông Trương Lâm Danh, Phó Chủ tịch LĐLĐ TPHCM, cho rằng: Nếu các cơ quan cùng thực hiện quy trình trên thì công tác giám sát, xử lý DN sẽ đạt hiệu quả.

Yêu cầu phá sản

Ông Bùi Đức Tráng, Phó Giám đốc BHXH TPHCM, nói: “Nếu DN không còn khả năng trả nợ hoặc bỏ trốn thì việc thu hồi BHXH cho NLĐ rất khó khăn. Vì vậy, cần ngăn chặn từ đầu khi DN còn khả năng hoạt động, còn khả năng trả nợ”. Các đại biểu yêu cầu, cơ quan BHXH, với tư cách là chủ nợ có quyền khởi kiện DN hoặc yêu cầu tòa án mở thủ tục phá sản đối với DN nợ kéo dài, đến thời hạn nhưng không trả nợ BHXH.

Đại diện Sở Tư pháp TPHCM cho biết: Thủ tục đề nghị phá sản DN rất đơn giản. Cơ quan BHXH không cần phải chờ đợi các cơ quan chức năng khác kiểm tra, xử phạt... rồi mới khởi kiện. Nếu cơ quan BHXH phát hiện DN nợ BHXH, thông báo thời điểm cụ thể cho DN khắc phục. Đến thời điểm thông báo mà DN không thực hiện thì có quyền yêu cầu tòa mở thủ tục phá sản. Thực hiện phương án này, chắc chắn DN sẽ phải đối diện với những hậu quả nặng nề của việc bị tòa tuyên phá sản nếu không trả nợ BHXH.

Truy cứu trách nhiệm hình sự

Vấn đề nan giải nhất hiện nay là cách xử lý đối với những DN nợ quá lớn và chây ì, bỏ trốn. Một số DN đã bị cơ quan BHXH khởi kiện ra tòa, nhưng sau khi có bản án, DN vẫn không thực hiện. Trong khi tài sản của DN không có gì, muốn cưỡng chế thi hành án cũng không được.

Ông Nguyễn Văn Xê, Phó Giám đốc Sở LĐ-TB-XH, đề xuất: Hành vi của những DN trên làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của NLĐ nên đề nghị cơ quan chức năng truy cứu trách nhiệm hình sự của DN với hành vi không thi hành án. Có xử lý mạnh thì mới mong chủ DN khắc phục sai phạm.

Luật sư Nguyễn Văn Hậu, Đoàn Luật sư TPHCM, nêu một vấn đề pháp lý khác: Chủ DN trốn đóng BHXH trong khi hằng tháng vẫn trừ BHXH từ lương của NLĐ chính là hành vi chiếm dụng tài sản của người khác. Pháp luật hiện hành đủ quy định để truy cứu trách nhiệm hình sự về hành vi trên.

Kết thúc cuộc họp, đại diện các cơ quan chức năng cùng ký vào tờ trình để UBND TPHCM có chỉ đạo kịp thời giải quyết vấn đề nợ BHXH ngày càng nghiêm trọng.