Theo báo cáo sơ bộ của Bộ Tài nguyên - Môi trường (TN - MT), hầu hết các KCX, KCN hiện nay đều chưa có hệ thống nước thải hoàn chỉnh, cho xả thẳng nước thải chưa qua xử lý ra các sông, lạch; gây ô nhiễm môi trường nặng nề và nghiêm trọng hơn là ảnh hưởng lâu dài đến nguồn nước uống và sinh hoạt của dân. Vụ Vedan là một ví dụ cụ thể mà cho tới thời điểm này, Bộ TN - MT và UBND tỉnh Đồng Nai vẫn chưa xử lý triệt để dù trước đó cả hai cơ quan nói trên đã nhiều lần nói sẽ “kiên quyết xử lý”!
Nếu tình trạng nước thải công nghiệp đầu độc sông, lạch như hiện nay tiếp tục kéo dài thì viễn cảnh một nền kinh tế phát triển song hành sự gia tăng của... bệnh tật và sự xuống cấp của môi sinh sẽ trở thành gánh nặng cho các thế hệ tương lai. Nói khác đi, nếu “di sản” của Vedan, Miwon, Hào Dương... là những bãi sình lầy, tích lũy đầy độc tố và hóa chất hủy diệt thì làm sao xã hội bền vững được?
Thực tế 20 năm qua cho thấy tốc độ phát triển kinh tế càng nhanh thì mức tàn phá môi sinh và gây hại đến sức khỏe con người càng tăng. Người dân sẽ phải lãnh đủ hậu quả của việc hủy hoại này trong nhiều năm tới, trong khi đó lợi nhuận chỉ chảy vào túi nhà đầu tư. Vào tháng 7-2008, Vedan thông báo lãi ròng trong nửa năm 2008 của họ đã tăng 13%, lên 8,5 triệu USD. Sở dĩ được như vậy là vì Vedan tiết giảm tối đa chi phí bảo vệ môi trường.
Bảo vệ môi trường là một trong những tiêu chí xác định xã hội bền vững. Từ hội thảo “Bảo vệ môi trường và phát triển bền vững ở VN” vào tháng 10-2003, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng (lúc đó là Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ) đã nhận định: “Nhiều mâu thuẫn nảy sinh giữa các nhu cầu phát triển trước mắt về kinh tế với lợi ích lâu dài về môi trường và phát triển bền vững. Hội nhập kinh tế quốc tế cũng đang đặt ra các yêu cầu ngày càng cao về môi trường. Tác động của các vấn đề về môi trường toàn cầu, khu vực ngày càng lớn và phức tạp. Tất cả những thách thức đó đặt ra cho chúng ta trách nhiệm nặng nề trong việc bảo đảm phát triển bền vững đất nước... Đề nghị Bộ TN - MT cùng các bộ, ngành liên quan và địa phương tiếp tục rà soát, xác định các cơ sở gây ô nghiễm nghiêm trọng để bổ sung vào danh sách các cơ sở cần xử lý triệt để”. Thế nhưng, những thông tin về môi trường trong thời gian qua cho thấy tình trạng gây ô nhiễm không những không giảm mà còn trầm trọng và lan tỏa sâu rộng hơn. Đây là những dấu hiệu bất ổn, đe dọa cuộc sống hiện tại và tương lai. Vì thế, ngay từ bây giờ phải có biện pháp kiên quyết và chặt chẽ để ngăn chặn.