Theo điều tra của Phòng Thương mại và Công nghiệp VN, hiện có 20% DN vừa và nhỏ đang “lịm” dần, 80% khó khăn. Nhìn chung, khoảng 2/3 DN trong diện điều tra đang khó khăn về vốn và đầu tư. Còn SBV thì cho rằng có đến 73,2% DN vừa và nhỏ hoạt động trung bình. Cùng một đối tượng khảo sát nhưng hai cơ quan chức năng khác nhau đã cho kết quả hoàn toàn trái ngược. Vậy, đâu là thực tế?
Ngay khi SBV công bố kết quả điều tra nói trên, TS Cao Sỹ Kiêm, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tiền tệ, Chủ tịch Vinasme, đã tỏ ý không đồng tình với số liệu này. Ông cho rằng việc đưa ra con số 3,8% DN vừa và nhỏ gặp khó là không chính xác và có phần thiếu trách nhiệm. Thực tế, từ năm ngoái đến nay, lãi suất ngân hàng đã tăng từ 11% lên trên 20%. DN vừa và nhỏ thế yếu, lực yếu, khả năng tiếp cận nguồn vốn ngân hàng đã khó, nhưng sử dụng nguồn vốn đó cho hiệu quả thì lại càng khó hơn vì lãi suất quá cao. Thậm chí, có những DN đã “ăn” cả vào vốn. Nhiều chuyên gia cũng cho rằng DN vừa và nhỏ VN thường có truyền thống sản xuất theo kiểu gia đình, chủ yếu sử dụng kinh nghiệm, ít đầu tư công nghệ nên là đối tượng dễ bị tổn thương nhất trong bối cảnh kinh tế khó khăn, thị trường thu hẹp, chi phí đầu vào cao. Hiện khó có thể có DN nào làm ra lợi nhuận 20% - 21%/năm để trả lãi cho ngân hàng. Với việc khống chế tăng trưởng hạn mức tín dụng không quá 30% thì đương nhiên chỉ các dự án lớn và DN lớn mới dễ dàng tiếp cận được nguồn vốn. Các ngân hàng cũng ngại cho DN vừa và nhỏ vay, vì tính hiệu quả và khả năng thu hồi vốn. Họ mới dừng ở mức xác định đây là “đối tượng khách hàng tiềm năng”! TS Lê Xuân Nghĩa, Vụ trưởng Vụ Chiến lược phát triển ngân hàng – SBV, cũng cho rằng trong bối cảnh lạm phát, cho vay bất động sản an toàn hơn so với cho vay sản xuất, kinh doanh. Vì vậy, đối tượng khảo sát của SBV còn hạn hẹp trong đối tượng vay vốn, chưa thể phản ánh được khó khăn chung của các DN vừa và nhỏ hiện nay. Thực tế, nhiều DN vừa và nhỏ đã phải ngưng đầu tư các dự án mới, thu hẹp sản xuất để tiết giảm chi phí với chiến lược “ẩn náu” để “trú bão”. Gần 1/3 DN có nguy cơ phá sản hoặc phải sáp nhập.
Hiện DN vừa và nhỏ đang đóng góp 40% vào GDP, từ 30% - 40% vào doanh số xuất khẩu hằng năm, giải quyết 50% nhu cầu việc làm; vì vậy, khó khăn của khu vực này sẽ ảnh hưởng lớn đến tăng trưởng kinh tế. Tình trạng này kéo dài sẽ dẫn đến lượng cung ứng hàng hóa sản xuất trong nước sẽ giảm, nhập siêu sẽ tăng lên. Vì vậy, Nhà nước cần có chính sách vĩ mô hỗ trợ cho đối tượng này. Ngân hàng cũng cần có chính sách lãi suất linh hoạt cho DN vừa và nhỏ. Hiện một số ngân hàng đã giảm lãi suất cho vay nhưng chưa đáng kể. Theo các chuyên gia, mặt bằng lãi suất cho vay hiện nay vẫn có thể giảm thêm. Các ngân hàng cần nhanh chóng điều chỉnh để kịp thời hỗ trợ cho DN.