Chiến dịch “chiếu bí”

Theo nhật báo El Tiempo, xuất bản tại Bogota, thủ đô Colombia, khởi điểm của chiến dịch giải cứu con tin là tháng 5-2008 sau cuộc đào thoát của một con tin sĩ quan cảnh sát Colombia tên Franck Pinchao. Thừa lúc cai ngục FARC (Lực lượng Vũ trang Cách mạng Colombia) mất cảnh giác, Pinchao đã vượt rừng băng suối suốt 17 ngày. Pinchao được cứu sống trong tình trạng hầu như kiệt sức, mất phương hướng.

Điều quý giá nhất mà tình báo quân đội Colombia có được ở Pinchao là bản mô tả chi tiết trại giam con tin của FARC, xác định được nơi cầm giữ bà Betancourt và 3 con tin người Mỹ. Đồng thời Franck còn cung cấp những chiến thuật lẩn tránh quân chính phủ của FARC. Điều này cho phép tình báo quân đội Colombia nghĩ đến chuyện cắm điệp viên trong hàng ngũ của FARC ở nhiều cấp độ, kể cả cấp cao nhất.

Sáng tạo, táo bạo

Tại Bộ Quốc phòng, một nhóm sĩ quan tình báo Colombia gồm một đại tá, một đại úy và nhiều sĩ quan cấp dưới đã làm việc cật lực từ tháng 1-2008. Bộ trưởng Quốc phòng Juan Manuel Santos yêu cầu họ vạch ra một kế hoạch giải cứu con tin “sáng tạo và táo bạo”.

Sở dĩ ông Santos đòi hỏi phải dám nghĩ, dám làm vì trong quá khứ quân đội Colombia không ít lần thất bại não nề trong những lần mưu toan giải cứu con tin. Thay vì được giải thoát, nhiều con tin bị quân lính FARC giết trước khi trực thăng chở lính Colombia đến nơi.

Nhật báo Mỹ The Washington Post cho biết FARC là một tổ chức phiến loạn lớn nhất ở Colombia, có bề dày kinh nghiệm hơn 40 năm chống chính quyền. Vùng căn cứ của FARC phần lớn là rừng rậm mênh mông cho nên rất dễ đối phó với những cuộc giải cứu kiểu trực thăng vận cổ điển. FARC hiện cầm giữ hơn 700 con tin giam giữ rải rác khắp núi rừng.

Bởi vậy Santos luôn chỉ thị cấp dưới: “Hãy đẩy mạnh óc tưởng tượng, cách làm táo bạo. Có như thế mới có thể tung quả đấm bất ngờ khiến địch chới với”. Vấn đề là bắt đầu từ khâu nào.

Các nhà phân tích có nhiều kinh nghiệm đối phó với FARC báo cáo với Santos rằng nội bộ FARC hiện đang có hiện tượng phân hóa mất đoàn kết nghiêm trọng. Một số thủ lĩnh muốn hòa đàm, chia sẻ quyền lực với chính phủ. Một số khác khư khư ôm lấy nguồn lợi mua bán ma túy trị giá 200 triệu USD/năm. Số này cát cứ từng vùng, ganh tị với nhau.

Cách đây 10 năm, lực lượng FARC lên đến 18.000 người, không kể hàng ngàn chiến hữu hoạt động nội thành, ảnh hưởng lan rộng hơn 1/3 lãnh thổ, muốn đánh đâu thì đánh. Ngày nay, theo chính quyền Colombia, FARC chỉ còn 6.000-8.000 người. Mỗi tháng, theo lời kêu gọi của Chính phủ Colombia, hàng trăm du kích FARC đào ngũ mang theo tài sản hoặc cung cấp những thông tin chiến lược để đổi lấy khoan hồng và tự do. Nạn đào ngũ trầm trọng đến mức FARC phải lập nhiều tòa án lưu động xét xử những kẻ phản bội. Một cựu thủ lĩnh FARC cho biết, trong vòng một tháng, một đơn vị của y có đến 26/70 người bị tử hình.

Thủ Lĩnh RAUL REYES bị ném bom chết ngày 1-3-2008

Đặc biệt tháng 3 vừa qua, ban lãnh đạo FARC gồm có 7 người thì có đến 3 nhân vật trọng yếu bị giết hoặc chết vì bệnh tật. Đầu tiên là Raul Reyes, người phát ngôn của FARC đồng thời là nhân vật số 2 của FARC, bị không quân Colombia ném bom chết trên đất Ecuador ngày 1-3. Một tuần sau, đến lượt Ivan Rios, một thủ lĩnh cao cấp khác bị chính vệ sĩ của mình trở mặt bắn chết để lãnh thưởng. Ngày 26-3, Manuel Marulanda Velez, “thủ lĩnh tối cao” của FARC, chết vì đau tim. Những mất mát này khiến ban lãnh đạo FARC thêm bối rối. Một tình huống càng thôi thúc chính quyền Colombia quyết tâm giải cứu con tin. Vấn đề mấu chốt là dùng chiến thuật gì để thực hiện mà không sợ thất bại như những lần trước.

Gậy ông đập lưng ông

Phát hiện mang tính quyết định của chiến dịch “chiếu bí” xuất phát từ ổ cứng máy tính xách tay của Raul Reyes tịch thu được trong vụ đột kích qua biên giới Ecuador. Đó là bức thư điện tử đề ngày 18-1-2008 cho biết việc thông tin liên lạc giữa “bộ 7” lãnh đạo với các đơn vị dưới quyền rất chập chờn. Trước đây, họ dùng điện thoại vệ tinh để chỉ đạo cấp dưới. Do phương tiện này dễ bị đối phương nghe lén, họ dùng giao liên hoặc điện đài để liên lạc với nhau.

Phát hiện trên đã giúp những người soạn thảo kịch bản chiến dịch “chiếu bí” nghĩ ra cách giả giọng nói qua số máy điện thoại vệ tinh của Alfonso Cano, tân thủ lĩnh FARC (do một điệp viên của quân đội Colombia nằm vùng trong ban lãnh đạo FARC cung cấp), ra lệnh cho Gerardo Antonio Aguilar Ramirez (bí danh Cesar), trưởng nhóm giữ các con tin quan trọng, gom 15 con tin cao giá nhất đưa đến chỗ Cano để trao đổi con tin nếu cuộc đàm phán với phía Colombia thành công. Phương tiện chuyên chở là một chiếc trực thăng của một tổ chức phi chính phủ đứng làm trung gian hòa đàm.

Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Colombia Sergio Jaramillo hào hứng khoe trên tờ Washington Post: “Chúng tôi dùng hệ thống liên lạc và chiến thuật của FARC để giải cứu con tin”. Chiến thuật của FARC mà Jaramillo đề cập tới là giả dạng người của phía bên kia để bắt cóc người. Năm 2002, FARC đã từng giả dạng lính Colombia đến nghị viện liên bang ở thành phố Cali để bắt cóc 13 nghị sĩ. Lần này, biệt kích Colombia giả dạng nhân viên tổ chức phi chính phủ, nhà báo và du kích FARC đi trên một chiếc trực thăng được cho là của tổ chức phi chính phủ quốc tế, để cướp con tin của FARC.

Trong cuộc họp báo mừng chiến thắng của chiến dịch “chiếu bí”, Bộ trưởng Quốc phòng Santos khẳng định: “Đó là một chiến dịch hoàn toàn của người Colombia” mặc dù “Mỹ cũng có giúp đỡ một số mặt nhưng rất là phụ”.