Gương mặt đầy tâm trạng của một ủng hộ viên của bà Hillary tại Manchester, ngày 6-1-2008
Là cựu đệ nhất phu nhân Mỹ, bà Hillary từng ở trong Nhà Trắng đến tám năm. Mọi ngóc ngách trong ngôi nhà đều quen thuộc đối với bà. Được trở về mái nhà xưa là một giấc mơ ở trong tầm tay. Nhưng từ mơ đến thực tế, bà còn phải trải qua nhiều cửa ải mà đầu tiên là tượng đài người da đen Barack Obama. Bà đã thua ông này ngay vòng bỏ phiếu đầu tiên ở bang Iowa. Bà cũng đang thất thế ở bang New Hampshire, nơi sẽ tiến hành bầu cử vào hôm nay 8-1. Những cuộc thăm dò dư luận bỏ túi trong mấy ngày qua đã cho biết như vậy. Sự kiện chỉ có vài trăm người đến nghe bà nói chuyện tại bãi đậu xe của một nhà hàng ở Manchester, bang New Hampshire, hôm 6-1, trong khi số người đi nghe Barack Obama diễn thuyết ở một chỗ khác, cùng thời điểm, lên đến vài ngàn người, cũng nói lên điều đó.
13 tuổi đã tham gia hoạt động chính trị
Ứng cử viên Hillary được coi là người có nhiều kinh nghiệm chính trị nhất trong số các ứng cử viên Đảng Dân chủ lần này. Thời học sinh lớp 8, bà từng đi theo giúp việc cuộc vận động bầu cử tổng thống năm 1960 ở phía Nam Chicago. Tại đây bà từng phát hiện gian lận phiếu của phe ứng cử viên Đảng Cộng hòa Richard Nixon.
Vào lớp chính trị học Trường Đại học Wellesley, bà tiếp tục các hoạt động chính trị với “một cái đầu bảo thủ và một trái tim không hẹp hòi”. Cái chết của mục sư Martin Luther King Jr đã ảnh hưởng nhiều đến khuynh hướng chính trị của bà. Bà cầm đầu một cuộc biểu tình phản đối chiến tranh Việt Nam hai ngày của sinh viên Wellesley. Năm 1968, sau khi tham dự hội nghị toàn quốc Đảng Cộng hòa tại Miami, bà quyết định từ bỏ hẳn Đảng Cộng hòa. Bầu không khí sặc mùi phân biệt chủng tộc của hội nghị đã làm bà chán nản.
Sau khi tốt nghiệp trường luật Đại học Yale năm 1973, bà Hillary (sinh ngày 26-10-1947 tại Chicago) vốn sinh trưởng ở bang Illinois, chuyển chỗ ở về bang Arkansas hành nghề tư vấn pháp luật quốc hội. Tại đây, sau khi làm đám cưới với ông Bill Clinton năm 1975, bà được vinh danh hai lần là một trong số 100 luật sư có ảnh hưởng lớn nhất ở Mỹ năm 1988 và 1991.
Những mặt mạnh...
Là một người từng trải trong các chiến dịch đấu tranh cho nữ quyền, chăm sóc sức khỏe và tạo công ăn việc làm, bà Hillary không chỉ nổi tiếng trong nước mà cả ở nước ngoài.
Một trong những mặt mạnh của ứng cử viên Hillary là tính độc lập. Điều này đã được thể hiện ngay trong danh xưng của bà: Hillary Rodham Clinton. Đối với bà và những người viết sử, họ Rodham nhắc nhở mọi người rằng đó là một dòng họ nổi tiếng can trường. Cha bà - ông Hugh Rodham - là một người không chấp nhận những đứa con yếu đuối. Mẹ bà cũng vậy. Lúc học cấp hai, bà thường về nhà than thở với mẹ bị chúng bạn ăn hiếp. Mẹ bà lập tức trả lời rằng: “trong nhà này không có chỗ cho những người nhát gan”.
Chung thủy với chồng cũng là một đức tính của Hillary. Bà từng chứng tỏ điều này hai lần. Năm 1992, khi Gennifer Flower tiết lộ rằng bà từng ăn ở với ông Bill Clinton (chuyện có thật vì ông Clinton đã thú nhận là đúng vài năm sau đó), bà Hillary tuyên bố một câu nổi tiếng trên đài truyền hình CBS: “Tôi đến đây để bênh vực chồng tôi vì tôi yêu ông ấy”.
Lần thứ hai, vào tháng 1-1998, khi vụ xì-căng-đan Monica Lewinski bùng nổ, bà Hillary tuyên bố trên đài truyền hình NBC rằng đó là một “âm mưu chính trị của phe hữu chống lại chồng tôi kể từ khi ông ấy làm tổng thống”. Thật ra, bà đã trải qua một thời gian đau khổ sau khi chồng bà thú nhận có lẹo tẹo đôi lần với cô thực tập sinh Nhà Trắng.
Sở dĩ bà làm như thế vì bà tin rằng nó củng cố sức mạnh chính trị của bà khi đơn thương độc mã hoạt động chính trị. Và bà đã nghĩ đúng. Việc một cựu đệ nhất phu nhân đắc cử vào thượng viện năm 2000 là một minh chứng.
Là một người thức thời, bà cũng biết hành động một cách khôn ngoan trước những vấn đề lớn của đất nước. Ví dụ, trong vấn đề Iraq, thoạt đầu, bà ủng hộ các chính sách đối ngoại của Tổng thống Bush, từng bỏ phiếu tán thành Mỹ tấn công Iraq, lật đổ chính quyền Saddam Hussein năm 2003. Nhưng sau đó bà chỉ trích chính quyền ông Bush leo thang cuộc chiến Iraq và kêu gọi rút quân về nước. Bà cũng chống lại hầu hết các chính sách đối nội của ông Bush.
Năm 2006, bà tái đắc cử thượng nghị sĩ với số phiếu áp đảo. Trở thành một khuôn mặt nổi bật trên chính trường Mỹ, bà dẫn đầu danh sách ứng cử viên tổng thống Mỹ 2008 được 10 lần trong số 19 cuộc thăm dò dư luận khác nhau thực hiện từ ngày 14-12-2007 đến 18-12-2007, nhiều hơn Barack Obama 2 lần. Nhưng bà đã thua Obama trong vòng bầu cử sơ bộ tại bang Iowa.
... và những mặt yếu
Những kẻ thù – trong đó có những người thuộc Đảng Dân chủ - thường chỉ trích bà thiếu sức thu hút tự nhiên như chồng bà mặc dù bà đã cố gắng thể hiện một hình tượng dễ thương và đáng tin cậy trong suốt cuộc vận động tranh cử. Người ta cũng chê bà chỉ có kinh nghiệm lập pháp chứ trong lĩnh vực hành pháp bà vẫn còn lơ tơ mơ.
Thiên hạ cũng thắc mắc nếu bà đắc cử tổng thống thì vai trò của ông Clinton là gì? Một thái thượng hoàng chăng? Bà cũng bị chỉ trích là một khuôn mặt gây chia rẽ đất nước. Tuy nhiên, đó là nói về những người Mỹ chưa bao giờ đi bầu. Vì lời chỉ trích này có thể áp dụng với bất cứ ứng cử viên nào.
Vấn đề còn lại là cử tri Mỹ muốn gì ở bà Hillary Rodham Clinton? Một cựu đệ nhất phu nhân, một thượng nghị sĩ và ứng viên tổng thống thất sủng? Hay một Clinton thứ hai – và người phụ nữ đầu tiên – đứng ra lãnh đạo siêu cường Mỹ?