Vẫn chưa tháo gỡ những vướng mắc cũ

Người lao động cũng bị xử phạt

Dự thảo bao gồm 5 chương, 48 điều trong đó phân định rõ trách nhiệm, quyền hạn và biện pháp xử phạt cùng các giải pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ đối với các chủ thể tham gia hoạt động BHXH gồm: Người sử dụng lao động (NSDLĐ), người lao động (NLĐ), cơ quan BHXH và cơ quan, tổ chức khác. Nghị định này khi được ban hành sẽ thay thế Điều 18 Nghị định 113/CP quy định xử phạt hành chính về hành vi vi phạm pháp luật lao động trong lĩnh vực BHXH.

Điểm mới so với Nghị định 113/CP là dự thảo đã phân loại chi tiết từng hành vi vi phạm trong lĩnh vực BHXH. Đáng lưu ý là NLĐ cũng sẽ bị xử phạt nếu không đóng BHXH hoặc thỏa thuận với NSDLĐ không nộp BHXH. Mức phạt đối với những hành vi này tối đa lên đến 5 triệu đồng. Đặc biệt, nhằm nâng cao vai trò giám sát của Công đoàn trong lĩnh vực này, dự thảo còn quy định cơ quan BHXH và NSDLĐ cũng sẽ bị xử phạt nếu không cung cấp đầy đủ, kịp thời thông tin về việc tham gia BHXH khi Công đoàn yêu cầu.

Nên phạt tương ứng theo số tiền vi phạm

Tuy nhiên, theo các đại biểu, dự thảo vẫn không thoát khỏi những hạn chế của Nghị định 113/CP, mà hạn chế này có ảnh hưởng lớn đến số đông NLĐ. Điển hình như việc phong tỏa tài khoản của doanh nghiệp (DN) hoặc yêu cầu ngân hàng nơi DN mở tài khoản chuyển số tiền nợ BHXH vào tài khoản cơ quan BHXH. Đây là những quy định không có tính khả thi. Ông Nguyễn Văn Khương dẫn chứng: “Một DN tại Bình Dương nợ BHXH hơn 3 tỉ đồng. Cơ quan chức năng ra quyết định trích tiền nợ BHXH từ tài khoản của DN, nhưng tài khoản của DN thì... trống không”.

Nhiều đại biểu cũng băn khoăn, mức xử phạt tối đa 20 triệu đồng không “nhằm nhò gì” với những DN đông lao động vi phạm Luật BHXH. Trên địa bàn TPHCM đã từng có DN nợ trên 3 tỉ đồng BHXH và chấp nhận bị phạt hành chính chứ không chấn chỉnh. Về vấn đề này, đại diện Bộ LĐ-TB-XH cho rằng: Mức phạt này bị “vướng trần” do Pháp lệnh xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực BHXH đã quy định như thế.

Dự thảo đã đưa ra nhiều mức phạt tương ứng với từng khung vi phạm. Cụ thể, nếu NSDLĐ không đóng BHXH từ 1 đến 10 người thì bị xử phạt từ 3 triệu đến 5 triệu đồng; nếu không đóng cho từ 11 người đến 50 người thì bị xử phạt từ 5 triệu đến 7 triệu đồng... Nhiều ý kiến cho rằng việc “đóng khung” mức xử phạt là không hợp lý. Đại diện LĐLĐ tỉnh Long An kiến nghị: “Nên quy định xử phạt tương ứng theo số tiền vi phạm mới hợp lý”.

Xem xét trách nhiệm của cơ quan BHXH

Dự thảo quy định đến 8 điều xử phạt hành chính đối với cơ quan BHXH với các hành vi: không cấp sổ, chốt sổ BHXH; không giải quyết chế độ đúng hạn cho NLĐ; quản lý, sử dụng quỹ BHXH không đúng quy định... Mức phạt lên đến 20 triệu đồng. Tuy nhiên, bà Lê Thị Dương, làm việc tại một tập đoàn nước ngoài, bức xúc: “Có trường hợp cơ quan BHXH “du di” cho DN nợ BHXH hàng năm trời. Đến khi lao động nữ nghỉ thai sản không được BHXH thanh toán chế độ, phải gánh chịu thiệt thòi thì xử phạt ai, DN hay cơ quan BHXH ?”. Ông Nguyễn Đình Hãn, Công ty Dệt - May Thắng Lợi, lo lắng: “Nếu cơ quan BHXH bị phạt, thì cuối cùng NLĐ cũng phải gánh chịu vì kinh phí hoạt động của quỹ BHXH do NLĐ đóng góp”.

Đáng băn khoăn là đối với một số hành vi cùng mang tính chất gian dối để hưởng trợ cấp BHXH, dự thảo quy định phạt tiền NLĐ ngay trong lần vi phạm thứ nhất nhưng với NSDLĐ và tổ chức BHXH lại được “ưu ái” phạt cảnh cáo lần đầu. Nhiều ý kiến cho rằng, quy định như vậy là không công bằng giữa các chủ thể tham gia BHXH.